Quá trình hình thành

27/04/2015

Giai đoạn 1986-1990 là giai đoạn 5 năm đầu của thời kỳ đổi mới, chuyển từ nền kinh tế khế hoạch hoá tập trung, bao cấp sang phát triển nền kinh tế theo cơ chế thị trường XHCN, giai đoạn đầu thực hiện chính sách mở cửa nền kinh tế; Lần đầu tiên, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, Đảng ta khẳng định: “Việt Nam cần tiến hành sự nghiệp đổi mới toàn diện, xây dựng một nền kinh tế mở cửa và hội nhập quốc tế”, đồng thời khẳng định “đó là bước đi tất yếu để Việt Nam tiến kịp các nước phát triển khác”.

Để khai thác tiềm năng nhiều mặt của thủ đô, thành phố đã có sự tập trung chỉ đạo, nghiên cứu đổi mới công tác đối ngoại thành phố, phát triển kinh tế đối ngoại. Chức năng nhiệm vụ của cơ quan đối ngoại thành phố và các cơ quan tổng hợp có liên quan đến công tác đối ngoại (Uỷ ban Kế hoạch, Uỷ ban Khoa học-Kỹ thuật, Uỷ ban Bảo vệ hoà bình, Uỷ ban Đoàn kết hữu nghị, một số hội hữu  nghị...) chưa được quy định rõ nên còn chồng chéo. Đội ngũ làm công tác đối ngoại nói chung và kinh tế đối ngoại nói riêng còn yếu về kiến thức và nghiệp vụ, nên chưa làm tốt chức năng tham mưu cho lãnh đạo thành phố về công tác đối ngoại. Do đó, ngày 15 tháng 11 năm 1989, Uỷ ban Nhân dân Thành phố có quyết định thành lập Ban Đối ngoại Hà Nội trên cơ sở sát nhập Ban Ngoại vụ, Ban CK, Phòng Xuất nhập khẩu (Uỷ ban Kế hoạch Thành phố), Uỷ ban Hoà bình, đoàn kết hữu nghị (Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố), Phòng Kiều hối (Văn phòng Uỷ ban Nhân dân Thành phố).

Ban Đối ngoại của Thành phố là cơ quan chuyên môn của Thành uỷ và Uỷ ban Nhân dân Thành phố có chức năng tham mưu và quản lý Nhà nước về đối ngoại, bao gồm cả kinh tế đối ngoại trên địa bàn thành phố.

Tại Đại hội Đảng lần thứ VII (tháng 6 năm 1991), Đảng ta đã thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên CNXH và Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000 với mục tiêu tổng quát của Chiến lược là nhanh chóng đưa đất nước thoát ra khỏi tình trạng khủng hoảng, tuy nhiên, chưa dự báo được những biến đổi có tình bước ngoặt của tình hình quốc tế.

Ngày 28 tháng 5 năm 1992, Uỷ ban Nhân dân Thành phố có Quyết định thành lập Sở Kinh tế Đối ngoại Thành phố Hà Nội trên cơ sở tổ chức lại Ban Đối ngoại Thành phố. Sở Kinh tế Đối ngoại Thành phố là cơ quan chuyên môn giúp Uỷ ban Nhân dân Thành phố làm chức năng tham mưu và quản lý Nhà nước về công tác kinh tế đối ngoại và chính trị đối ngoại trên địa bàn thành phố, chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Uỷ ban Nhân dân Thành phố; đồng thời chịu sự chỉ đạo chuyên môn, nghiệp vụ của Bộ Thương mại và Du lịch, Uỷ ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư, Uỷ ban Kế hoạch Nhà nước, Bộ Ngoại giao, Ban Đối ngoại Trung ương cùng các cơ quan có liên quan của Trung ương.

Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (28.6.1996), xác định nhiệm vụ đối ngoại là củng cố môi trường hoà bình và tạo điều kiện quốc tế thuận lợi hơn nữa để đẩy mạnh phát triển kinh tế-xã hội, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, đồng thời góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.

Để tăng cường công tác chuyên môn vào thực hiện các nhiệm vụ kinh tế đối ngoại, Trung ương và Hà Nội chủ trương tổ chức lại bộ máy quản lý. Năm 1996, căn cứ vào Quyết định số 162/TTg ngày 28 tháng 12 năm 1995 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập một số tổ chức ở địa phương nhằm thực hiện chủ trương của Nhà nước về tổ chức thống nhất toàn quốc hệ thống các cơ quan quản lý, Uỷ ban Nhân dân Thành phố đã ra quyết định số 2742/QĐ-UB ngày 23 tháng 8 năm 1996 giải thể các Sở Kinh tế Đối ngoại, Uỷ ban Kế hoạch Thành phố và Sở Thương nghiệp; Đồng thời thành lập một số Sở mới như: Sở Kế hoạch & Đầu tư trên cơ sở sát nhập nhiệm vụ của Uỷ ban Kế hoạch và bộ phận đầu tư và viện trợ quốc tế của Sở Kinh tế Đối ngoại chuyển sang. Thành lập Sở Thương  mại trên cơ sở nhiệm vụ của Sở Thương nghiệp và bộ phận xuất nhập khẩu và quản lý văn phòng đại diện các công ty nước ngoài của Sở Kinh tế Đối ngoại chuyển sang. Bộ phận Chính trị Đối ngoại hay còn gọi là bộ phận Ngoại vụ được chuyển tạm thời về Văn phòng Uỷ ban Nhân dân Thành phố.

Căn cứ vào công văn số 5141/CCHC ngày 11 tháng 10 năm 1996 của Văn phòng Chính phủ về việc thông báo ý kiến của Thủ tướng Chính phủ cho phép Hà Nội thành lập Sở Ngoại vụ. Uỷ ban Nhân dân Thành phố đã ra Quyết định số 4372/QĐ-UB ngày 17 tháng 12 năm 1996 về việc thành lập Sở Ngoại vụ Hà Nội. Trong quyết định đã ghi Sở Ngoại vụ Hà Nội là cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban Nhân dân Thành phố giúp Thành uỷ và Uỷ ban Nhân dân Thành phố làm chức năng tham mưu và quản lý Nhà nước về công tác đối ngoại trên địa bàn Hà Nội. Sở chịu sự chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Uỷ ban Nhân dân Thành phố, đồng thời chịu sự chỉ đạo về nghiệp vụ của Bộ Ngoại giao và Ban Đối ngoại Trung ương.