Hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài

06/05/2015

Luật Hôn nhân và Gia đình sửa đổi được Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam thông qua ngày 19-6-2014, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2015 có nhiều điểm mới. Trong đó, tại chương 8 có quy định riêng về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài tháo gỡ được nhiều vướng mắc trong việc giải quyết của cơ quan chức năng đối với các quan hệ này.

 

Được pháp luật bảo vệ

 Luật khẳng định, ở Việt Nam, quan hệ hôn nhân và gia đình (HNGĐ) có yếu tố nước ngoài được tôn trọng và bảo vệ phù hợp với các quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Trong quan hệ HNGĐ, người nước ngoài tại Việt Nam có các quyền, nghĩa vụ như công dân Việt Nam, trừ trường hợp pháp luật Việt Nam có quy định khác. Người Việt Nam ở nước ngoài được Nhà nước Việt Nam bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp trong quan hệ HNGĐ phù hợp với pháp luật Việt Nam, pháp luật nước sở tại, pháp luật và tập quán quốc tế.

 

 Thẩm quyền giải quyết các vụ việc HNGĐ có yếu tố nước ngoài được thực hiện bởi các cơ quan chuyên trách. Cụ thể, thẩm quyền đăng ký hộ tịch được thực hiện theo quy định của pháp luật về hộ tịch. Đơn cử, việc đăng ký kết hôn, nhận cha, mẹ, con, trong đó, một bên vợ hoặc chồng thường trú hoặc tạm trú Việt Nam do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (UBND cấp tỉnh) mà Sở Tư pháp là đơn vị trực tiếp giải quyết. Việc đăng ký kết hôn, nhận cha, mẹ, con mà 2 bên vợ, chồng và con là người Việt Nam thường trú ở nước ngoài do cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự và cơ quan khác được ủy quyền thực hiện chức năng lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài (cơ quan đại diện) giải quyết... 

 

Thẩm quyền giải quyết các việc về HNGĐ khác như ly hôn do tòa án thực hiện theo các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự (TTDS). TAND cấp tỉnh giải quyết các vụ ly hôn có yếu tố nước nước ngoài mà hai vợ chồng là người Việt Nam thường trú ở nước ngoài có yêu cầu hoặc một trong hai người là người Việt Nam, thường trú ở Việt Nam hoặc hai vợ chồng người nước ngoài thường trú ở Việt Nam có yêu cầu ly hôn tại Việt Nam... TAND cấp huyện giải quyết các vụ việc HNGĐ giữa công dân Việt Nam cư trú ở khu vực biên giới với công dân nước láng giềng cùng cư trú ở khu vực biên giới giáp với Việt Nam.

 

Các giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài lập, cấp, xác nhận để sử dụng giải quyết các việc HNGĐ phải được hợp pháp hóa lãnh sự trừ trường hợp được miễn thủ tục này theo điều ước quốc tế mà Việt Nam có tham  gia hoặc được áp dụng theo nguyên tắc có đi, có lại. Việc công nhận bản án, quyết định HNGĐ của tòa án nước ngoài có yêu cầu thi hành án tại Việt Nam được thực hiện theo quy định của Bộ luật TTDS.

 

Kết hôn, ly hôn, xác định cha mẹ cho con

 Trong việc kết hôn, công dân Việt Nam tuân theo pháp luật Việt Nam, công dân nước ngoài tuân theo pháp luật nước họ về điều kiện kết hôn. Nếu việc kết hôn được tiến hành tại cơ quan có thẩm quyền nhà nước Việt Nam thì công dân nước ngoài còn phải tuân theo các điều kiện kết hôn của Luật HNGĐ Việt Nam. Việc kết hôn giữa hai công dân nước ngoài tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam cũng phải tuân theo các điều kiện quy định của Luật HNGĐ Việt Nam.

 

Việc ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài và công dân nước ngoài với nhau thường trú ở Việt Nam được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền Việt Nam, thực hiện theo quy định của Luật HNGĐ Việt Nam. Trường hợp bên là công dân Việt Nam không thường trú ở Việt Nam vào thời điểm yêu cầu ly hôn thì việc ly hôn được giải quyết theo pháp luật của nước mà hai vợ chồng thường trú. Nếu hai vợ chồng không có nơi thường trú chung thì giải quyết theo pháp luật Việt Nam. Việc giải quyết tài sản là bất động sản ở nước ngoài tuân theo pháp luật của nước nơi có bất động sản đó.

 

Việc xác định cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài do cơ quan đăng ký hộ tịch của Việt Nam có thẩm quyền giải quyết nếu không có tranh chấp giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài; giữa công dân Việt Nam với nhau nhưng có một bên định cư ở nước ngoài hoặc giữa người nước ngoài với nhau nhưng có một bên thường trú ở Việt Nam. Việc xác định cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài nhưng có tranh chấp hoặc một số trường hợp được quy định riêng trong Luật HNGĐ do tòa án có thẩm quyền của Việt Nam giải quyết.

 

Nghĩa vụ cấp dưỡng, chế độ tài sản

 Nghĩa vụ cấp dưỡng trong quan hệ HNGĐ có yếu tố nước ngoài tuân theo pháp luật của nước nơi người có yêu cầu cấp dưỡng cư trú. Trường hợp người yêu cầu cấp dưỡng không cư trú tại Việt Nam thì áp dụng pháp luật của nước nơi người có yêu cầu cấp dưỡng là công dân. Cơ quan giải quyết đơn yêu cầu cấp dưỡng là cơ quan của nước nơi người có yêu cầu cấp dưỡng cư trú.

Về chế độ tài sản của vợ, chồng có yếu tố nước ngoài, có thể giải quyết theo thỏa thuận. Trường hợp hai bên chung sống như vợ chồng, không có đăng ký kết hôn nhưng có yêu cầu giải quyết tài sản tại Việt Nam thì cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam áp dụng Luật HNGĐ và các luật có liên quan của Việt Nam để giải quyết./.

Các tin đã đăng